جامعةالمصطفی العالیمةمطالعات تطبیقی قرآن و حدیثZAMZAM.MAA1400220220220تفسیر تطبیقی «غض بصر»تفسیر تطبیقی «غض بصر»7346927FAمحمدفاکر میبدیاستاد جامعة المصطفی العالمیهمحمدرضاحقیقت سمنانیفارغ التحصیل دکتری رشته تفسیر تطبیقی مجتمع قرآن و حدیث المصطفیJournal Article20220626در نظام اخلاقی، فقهی قرآن کریم عفاف و حجاب از جایگاه ویژهای برخوردار است. از جملۀ روشهای عفاف و حجاب در قرآن کریم با محوریت «غض بصر» در آیه 30 و 31 سوره نور مطرح شده است. این عبارت که در دو آیه از آیات الاحکام قرآن کریم مطرح شده، جایگاه ویژهای در فهم دیدگاه قرآن در ارتباط با نحوۀ ارتباط زنان و مردان در جامعه دارد و از جملۀ مستندات فقهی برای فتوا در این زمینه است. همچنین روش عفت ورزیدن در حیطه نگاه به نامحرم را برای مؤمنین روشن میکند. مفسران فریقین از دیرباز تاکنون در معنای این عبارت و متعلق آن اختلاف نظر داشته و تفسیرهای گوناگونی ارائه دادهاند. برخی معنای لغوی آن را برگزیده و برخی با قرائن عقلی آن را عبارتی کنایی دانستهاند. از طرفی متعلق غض بصر در آیه حذف شده که خود بر اجمال معنا افزوده و آراء را متشتت نموده و درنتیجه عدهای متعلق غض بصر را جنس مخالف دانسته، برخی نگاه به هر آنچه در شرع نهی شده و گروهی دیگر نگاه به عورت جنس مخالف یا موافق یا هر دو را ذکر نمودهاند. پژوهش حاضر با روش تحلیلی انتقادی در صدد است ضمن روشن نمودن مقصود سوره و شأن نزول آن، غض بصر و متعلق آن را به کمک سیاق و قرائن منفصلۀ عقلی و نقلی، روشن سازد، سایر عناصر مهم در آیه 30 و 31 که مرتبط با غض بصر است را تبیین نماید و در این میان آرای مفسران فریقین پیرامون این مسأله را تحلیل و بررسی کند.در نظام اخلاقی، فقهی قرآن کریم عفاف و حجاب از جایگاه ویژهای برخوردار است. از جملۀ روشهای عفاف و حجاب در قرآن کریم با محوریت «غض بصر» در آیه 30 و 31 سوره نور مطرح شده است. این عبارت که در دو آیه از آیات الاحکام قرآن کریم مطرح شده، جایگاه ویژهای در فهم دیدگاه قرآن در ارتباط با نحوۀ ارتباط زنان و مردان در جامعه دارد و از جملۀ مستندات فقهی برای فتوا در این زمینه است. همچنین روش عفت ورزیدن در حیطه نگاه به نامحرم را برای مؤمنین روشن میکند. مفسران فریقین از دیرباز تاکنون در معنای این عبارت و متعلق آن اختلاف نظر داشته و تفسیرهای گوناگونی ارائه دادهاند. برخی معنای لغوی آن را برگزیده و برخی با قرائن عقلی آن را عبارتی کنایی دانستهاند. از طرفی متعلق غض بصر در آیه حذف شده که خود بر اجمال معنا افزوده و آراء را متشتت نموده و درنتیجه عدهای متعلق غض بصر را جنس مخالف دانسته، برخی نگاه به هر آنچه در شرع نهی شده و گروهی دیگر نگاه به عورت جنس مخالف یا موافق یا هر دو را ذکر نمودهاند. پژوهش حاضر با روش تحلیلی انتقادی در صدد است ضمن روشن نمودن مقصود سوره و شأن نزول آن، غض بصر و متعلق آن را به کمک سیاق و قرائن منفصلۀ عقلی و نقلی، روشن سازد، سایر عناصر مهم در آیه 30 و 31 که مرتبط با غض بصر است را تبیین نماید و در این میان آرای مفسران فریقین پیرامون این مسأله را تحلیل و بررسی کند.
http://pg-h.journals.miu.ac.ir/article_6927_8004795bc52bf9d3549c70cf4c7c2ce4.pdfجامعةالمصطفی العالیمةمطالعات تطبیقی قرآن و حدیثZAMZAM.MAA1400220220220مطالعه تطبیقی شخصیت اجتماعی رسول خدا از منظر تفسیر جامع البیان و مجمع البیانمطالعه تطبیقی شخصیت اجتماعی رسول خدا از منظر تفسیر جامع البیان و مجمع البیان35706928FAسیدسجادجعفریاستادیار گروه معارف دانشگاه فرهنگیانمحمودطیب حسینیعضو گروه قرآن پژوهی پژوهشگاه حوزه و دانشگاهمهدییوسفی پیمامدرس مدرسه علمیه حضرت معصومه بوشهرJournal Article20220626اسلام مبنای خود را بر پایه اجتماع قرار داده و رسالت اصلی انبیا : نیز حضور در متن جامعه جهت تربیت انسان است. کاملترین جلوه این تربیت هم در قرآن و گفتار و رفتار رسول خداj قابل شناسایی است. پژوهش حاضر براساس آیات قرآن به بررسی شخصیت اجتماعی رسول خداj میپردازد و با توجه به اینکه برخی آیات در مورد پیامبر قابل برداشتها و تفسیرهای متفاوتاند این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی به مقایسه دیدگاههای طبری؛ از مفسران اهلسنت و نویسنده <em>جامعالبیان</em> با دیدگاههای طبرسی؛ از مفسران شیعه و نویسنده <em>مجمعالبیان</em> پرداخته است و به این پرسش پاسخ میدهد که «دو مفسر یادشده چه تبیینی از شخصیت اجتماعی رسول خداj داشتهاند». برای رسیدن به پاسخ، ابعاد شخصیت اجتماعی رسول خداj از منظرِ رفتار با خانواده، رفتار با عموم مردم، رفتار با مؤمنان، رفتار با منافقان، رفتار با اهل کتاب و رفتار با کفار و مشرکان مورد بررسی قرار گرفته و نتیجه پژوهش تشابه دیدگاه دو مفسر، در تبیین شخصیت اجتماعی رسول خداj بوده است. به اینمعنی که رسول خداj با توجه به شرایط فکری، اعتقادی و اجتماعی برای هر یک از گروههای مذکور، شیوههای مناسب و مؤثری را مورد استفاده قرار میدادند و ضمن رعایت نکات اخلاقی و تاثیرگذاری معنوی، در برخی موارد از جمله مسایل اصولی، نرمش نشان نداده و با قاطعیت و سازشناپذیری عمل میکردند.http://pg-h.journals.miu.ac.ir/article_6928_51d44e33421a109460f6b8b05815974b.pdfجامعةالمصطفی العالیمةمطالعات تطبیقی قرآن و حدیثZAMZAM.MAA1400220220220کارکرد جعلیات و اسرائیلیات در تفاسیر واعظانه با رویکرد تطبیقی در فریقینکارکرد جعلیات و اسرائیلیات در تفاسیر واعظانه با رویکرد تطبیقی در فریقین71986929FAسید محمدحسینی پوردانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریمهادینصیریاستاد یار دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریمرحمانعشریههیأت علمی دانشگاه علوم ومعارف قرآن کریمJournal Article20220626یکی از منابع مهم تفسیر قرآن کریم، روایاتی است که مفسران در تفاسیر روایی و حتّی گونههای دیگر تفسیری از آنها بهره جستهاند. روایات موجود در انواع تفاسیر فریقین، بعضاً آمیخته با روایات ضعیف، جعلی و اسرائیلیاند که بهنوبهخود، مورد توجه و تحقیق تفسیرپژوهان قرار گرفتهاند. صرف وجود روایات ضعیف در تفاسیر، موجب تضعیف تفاسیر نیست؛ چهاینکه مفسران راهکارهایی جهت تقویت احادیث ضعیف در اختیار دارند؛ لیکن تفسیر آیات با استناد به روایات جعلی و آن دسته از اسرائیلیاتی که مخالف با عقل و شرع است جایز نیست و مورد اعتنا قرار نمیگیرد. یکی از گونههای تفسیری که از جعلیات و اسرائیلیات بهرهای فراوان برده، با عنوان «تفسیر واعظانه» شناخته میشود که خود، در تفسیرپژوهی مغفول و ناشناخته مانده است. کارکرد جعلیات و اسرائیلیات در تفاسیر واعظانه با گونههای دیگر تفسیری تفاوتهایی دارد که شناخت آن تفاوتها با رویکردی تطبیقی در تفاسیر فریقین، در خور تحقیق بوده لیکن تا کنون از نگاه محققان، پوشیده مانده است. ازاینرو، پژوهش حاضر، با روشی توصیفی-تحلیلی به واکاوی کارکرد جعلیات و اسرائیلیات در تفاسیر واعظانه پرداخته و با روشی تطبیقی، تفاسیر واعظانه فریقین را در کاربست این روایات مقایسه کرده است. یافتههای تحقیق پیش رو حاکی از آن است که مفسران تفاسیر واعظانه فریقین، در راستای جذب حداکثری مخاطبان و ایراد پند و اندرز به ایشان، از جعلیات و اسرائیلیات استفاده کردهاند؛ هرچند به دلایلی همچون کتابت حدیث پس از رسول خدا، بهرهبرداری از مواهب اهلبیت، عقلگرایی و تخطئه اسرائیلیات، سهم تفاسیر واعظانه شیعی از چنین روایاتی، نسبت به آثار مشابه در جهان اهلسنت، کمتر است.http://pg-h.journals.miu.ac.ir/article_6929_5380b5b8a1b2a02a65f6008f3e4118ba.pdfجامعةالمصطفی العالیمةمطالعات تطبیقی قرآن و حدیثZAMZAM.MAA1400220220220بررسی تطبیقی عصمت پیامبر اکرم از دیدگاه آیتالله جوادی آملی و فخر رازی (با محوریت آیات 105تا 107 سوره نساء)بررسی تطبیقی عصمت پیامبر اکرم از دیدگاه آیتالله جوادی آملی و فخر رازی (با محوریت آیات 105تا 107 سوره نساء)991166930FAاعظمباادب برزگردانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده علوم قرآنی مشهدمجتبینوروزیاستادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریمJournal Article20220626عصمت بهمعنای پاکی از هرگونه گناه و نیز مصونیت از خطا در دریافت و ابلاغ وحی از امتیازات و ویژگیهای خاص پیامبران و لازمه رسالت آنان میباشد که بهدلیل اهمیت بالایی که دارد مورد بحث و توجه بسیاری از علما و اندیشمندان قرار گرفته است. عصمت پیامبر اکرم j یکی از مباحث مطرح در آیات 105 الی 107 سوره نساء است. این مقاله که با هدف بررسی مقایسهای آراء تفسیری آیتالله جوادی آملی از مفسرین شیعی معاصر و فخر رازی از مفسران کلامی و اجتهادی اهلسنت در باب مسأله عصمت پیامبر گرامی اسلامj به شیوه توصیفی- تحلیلی نگاشته شده به بررسی دیدگاههای آنان ذیل این آیات میپردازد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که دو مفسر ذیل آیات مرتبط با عصمت پیامبر اکرمj دیدگاههای متفاوتی ارائه کردهاند. در تبیین تفسیری آیتالله جوادی آملی شواهدی مبنی بر عدم عصمت رسول گرامی اسلامj مشاهده نشد و نظرات تفسیری وی ذیل این عبارات درصدد اثبات عصمت پیامبرj بوده است. اما در دیدگاههای تفسیری فخر رازی وجوهی ناسازگار با مقام عصمت پیامبر اکرمj مشهود است که در نوشتار حاضر تلاش شده است به نقد و بررسی این آراء پرداخته شود.http://pg-h.journals.miu.ac.ir/article_6930_2a08848d26af2dfea42b232d0427b77f.pdfجامعةالمصطفی العالیمةمطالعات تطبیقی قرآن و حدیثZAMZAM.MAA1400220220220بررسی تطبیقی تفسیر آیات 90 و 91 از سورۀ آل عمران در تفاسیر مجمع البیان، المیزان و تسنیمبررسی تطبیقی تفسیر آیات 90 و 91 از سورۀ آل عمران در تفاسیر مجمع البیان، المیزان و تسنیم1171446931FAسید مجیدنبویدانش آموخته دکتری قرآن و حدیث دانشگاه اراکلیلاخانی اوشانیکارشناس ارشد علوم قرآنی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم- تهران0000-0003-2462-8006Journal Article20220626آیات 90 و 91 سورۀ آل عمران مضمون آیۀ 86 همین سوره را تعلیل میکنند. این آیات در مورد شرایط پذیرش توبه و فدیه از دوگروه بحث میکنند: 1. افرادی که کافرند و پیوسته در حال افزایش کفر خود هستند؛ 2. افرادی که در حال کفر میمیرند. جستار پیش رو به دنبال پاسخ به این پرسش است که «تفاسیر مجمع البیان، المیزان و تسنیم چه اشتراکات و اختلافاتی پیرامون آیات 90 و 91 دارند و محاسن و معایب نظرات هریک از مفسران چیست». روش جمعآوری مطالب در این پژوهش بهصورت کتابخانهای بوده و پردازش آنها بهصورت تطبیقی میباشد. طبق استنتاج مقاله، توبۀ گروه اول از کافران براساس نظر علامه و شیخ طبرسی تحت هیچ شرایطی پذیرفته نیست ولی براساس نظر آیتالله جوادی آملی توبۀ این گروه به احتمال زیاد مورد پذیرش خداوند است. همچنین براساس دیدگاه هر سه مفسر هیچگونه فدیه و بدلی از گروه دوم در آخرت پذیرفته نخواهد شد.http://pg-h.journals.miu.ac.ir/article_6931_8ba3fe1620475c4dff4fbef55b889f62.pdfجامعةالمصطفی العالیمةمطالعات تطبیقی قرآن و حدیثZAMZAM.MAA1400220220220بررسی تطبیقی شهادت زنان با استناد به آیه282بقره از دیدگاه مؤلفان لیدن و تسنیمبررسی تطبیقی شهادت زنان با استناد به آیه282بقره از دیدگاه مؤلفان لیدن و تسنیم1451746932FAطیبهحیدری رادطلبه سطح4 تفسیر تطبیقی جامعة الزهراJournal Article20220626مسأله شهادت زنان از جمله مسائل مهم در حوزه مطالعات زنان است که بررسی دقیق آن گام مهمی در جهت اعتلای مفاهیم متعالی اسلام، کرامتبخشی به زنان و زدودن شبهه نابرابری حقوق زنان و مردان است. بهجهت اهمیت موضوع، این مسأله از دیرباز مورد توجه پژوهشگران مسلمان و غیرمسلمان قرار گرفته است. از اینرو محقق سعی نموده به بررسی تطبیقی شهادت زنان با استناد به آیه 282 بقره از دیدگاه مؤلفان لیدن و تسنیم بپردازد. مؤلفان لیدن، شبهاتی به مسأله شهادت زنان وارد نموده و عدم تساوی عدد زنان با مردان در شهادت دادن را یک تبعیض حقوقی و نقصان در عقل زنان شمردهاند و احکام فقهی اسلام را با تلمود مقایسه کردهاند. این نوشتار با روش توصیفی– تحلیلی با بهرهگیری از منابع کتابخانهای درصدد تحلیل و پاسخگویی به شبهات برآمده و به این نتایج دست یافته که در اسلام، زن و مرد دارای تکالیف و حقوقی هستند که مدقانه، حکیمانه و بهصورت تساوی و براساس مصالح جعل شده و مسأله شهادت زنان، از جمله تکالیف موضوعه ایشان و کاملاً اختیاری است که اختلاف در عدد با مردان، سبب نقصان عقل زنان و تبعیض حقوق نیست؛ کما اینکه در مواردی نیز فقط زنان از حق ادای شهادت برخوردارند. یکسونگری در استفاده از منابع، تکیه نمودن بر منابع اهلسنت، ارائه تحلیل سطحی و حدسی، قیاس نادرست قرآن و تلمود و خلط در مسائل حقوقی از سوی مستشرقان، منجر به دیدگاه ناصواب ایشان در شهادت زنان شده است.http://pg-h.journals.miu.ac.ir/article_6932_f36acecdf756fa2a79892eb890e2049e.pdf