جامعةالمصطفی العالیمة مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث ZAMZAM.MAA 89 2 2010 06 22 Islam and Ways of Optimizing Consumption اسلام و راهکارهای بهینه‌سازی مصرف* 3 28 221 FA ناصر جهانیان Journal Article 1970 01 01 One of the basic features of the economic school of Islam is the prohibition of prodigality and combat against consumptionism. This trait of the Islamic economy separates it from the capitalist economic system and materialist economic schools. Islam has strongly condemned and reproached prodigality and lavishness in procuring animalistic pleasures, and it is for the same reason that allocating income for meeting legal needs and consumption facilities should not have marked difference with the living standards of the general public to such extent that it is considered according to custom to be a lavish and aristocratic life. In fact, a consumption pattern should be institutionalized in the Islamic society which is characterized by moderation, contentment, public welfare and sustainability of consumption for all the generations. This article endeavors to delve into the ways of optimizing consumption according to Islamic perspective. In order for the Islamic society to attain this economic objective and to know its duty in the consumption area, it should identify the contributors and participants in this system with the duty of every contributor determined and defined. یکی از ویژگیهای اساسی مکتب اقتصادی اسلام، حرمت اتراف و مبارزه با مصرف‌گرایی است. این خصیصه اقتصاد اسلامی را از اقتصاد سرمایه‌داری و دیگر مکاتب مادی اقتصادی جدا می‌کند. از دیدگاه اسلام، مصرف‏گرایی و افسارگسیختگی در تأمین لذتهای حیوانی به شدت محکوم است؛ و به همین دلیل، تخصیص درآمد در مورد نیازهای مشروع و امکانات مصرفی نباید با سطح زندگی عموم مردم، تفاوت فاحشی داشته باشد؛ به‏گونه‏ای که از نظر عرف، زندگی اشرافی و مترفانه محسوب شود. در جامعة اسلامی الگویی مصرفی باید نهادینه گردد که در آن اعتدال و قناعت، رفاه عموم مردم و پایداری مصرف برای عموم نسلها فراهم شود. این مقاله تلاش دارد تا راهکارهای بهینه‌سازی مصرف را از منظر اسلام بررسی کند. برای رسیدن به این هدف نظام اقتصادی جامعة اسلامی بتواند وظایف خود را در حوزة مصرف بشناسد، باید شرکت‌کنندگان در این نظام را شناسایی کند و تکلیف هر شرکت‌کننده مشخص شود.

جامعةالمصطفی العالیمة مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث ZAMZAM.MAA 89 2 2010 06 22 The Authoritativeness and Essential Inerrancy of Reason حجیت و عصمت ذاتی عقل* 29 76 222 FA محمدتقی اکبرنژاد Journal Article 1970 01 01 The extent to which we benefit from the genuine sources of the religion in the area of deduction and inference of Islamic law depends on how far we know and understand those sources. The more we realize the importance of the Quran, tradition and reason and their place in the arithmetic of understanding the religion, the more we will seek to benefit from them. It is for the same reason that it is necessary for every jurist to increase his contemplations in this regard. In this study, the authoritativeness and qualitative position of reason has been the focus of attention and efforts have been made to present, perhaps some new analysis on the authoritativeness of reason as a proof and its relationship with inerrancy. بهره‌گیری هر چه بیشتر از منابع اصیل دین در عرصة استنباط، بستگی به میزان درک ما از آنها دارد. هر چه بر شناخت ما از جایگاه قرآن، سنت و عقل و جایگاه آنها در هندسة فهم دین افزوده شود، بر اقبال ما در استفاده از آنها افزوده خواهد شد. برای همین نیز بر هر فقیهی لازم است تا بر تاملات خود در این زمینه بیفزاید. در این نوشتار، حجیت و جایگاه ارزشی عقل از نظر کیفی مورد توجه بوده و تلاش شده است تا از اصل حجیت و ارتباط آن با عصمت، تحلیلهای بسا تازه‌ای ارائه شود.

جامعةالمصطفی العالیمة مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث ZAMZAM.MAA 89 2 2010 06 22 Imamate as Manifested in Farabi’s Utopian Society تجلی امامت در مدینه فاضله فارابی* 77 104 223 FA محمدحسین حسینی Journal Article 1970 01 01 According to Farabi, a utopian society is materialistically and spiritually the best place for attaining perfection and prosperity. This proposed model is not restricted to a specific geography; rather it can encompass the entire world under the leadership of a wise man who may be either the Prophet or an Imam. This is a clear reference to the global government of Hazrat Mahdi, may Allah hasten his reappearance. Farabi likens a utopian society to a perfect body having organs and limbs. As the heart plays a key role in a body, the head of a utopian society also serves as the chief and commander commanding all members and individuals within the society. It seems that in this comparison Farabi refers to narratives about Imamate (leadership), narratives in which Imamate has been introduced as the heart of the possible world and the pillar of the earth. Farabi has categorized members of the utopian society into five classes namely, most learned or virtuous (Afadhel), the tradition owners (dhu-al-sunnah), the destined ones (mughaddaroon), the materialists (maliyoon), the holy warriors (Mujahedoon). در نگاه فارابی مدینة فاضله از لحاظ مادی و معنوی محلی شایسته برای رسیدن به کمال و سعادت است. این الگوی پیشنهادی به جغرافیای خاصی محدود نمی‌شود، بلکه تحت رهبری فیلسوف و در عین حال پیامبر و امام، می‌تواند همة جهانیان را تحت پوشش قرار دهد که این، اشاره به حکومت جهانی حضرت مهدی× دارد. فارابی مدینة فاضله را به بدنی تام الاعضاء، تشبیه می‌کند. همان‌طور که در اعضای بدن، قلب رئیس همه است، همین‌طور است حال مدینة فاضله که رئیس آن، فرماندهی همة اعضا و افراد را به عهده دارد. به نظر می‌رسد فارابی در این تشبیه به روایاتی که در مورد امامت وارد شده و امامت به منزلة قلب عالم امکان و رکن زمین معرفی شده اشاره دارد. فارابی، اعضای مدینة فاضله را به پنج جزء طبقه‌بندی کرده که عبارت‌اند از: گروه افاضل. ذوالسنه. مقدرون. مالیون. مجاهدون.

جامعةالمصطفی العالیمة مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث ZAMZAM.MAA 89 2 2010 06 22 Utopian Society in the Political Thoughts of Farabi and Plato مدینة فاضله در اندیشة سیاسی فارابی و افلاطون* 105 142 224 FA محمدباقر حسنی Journal Article 1970 01 01 This article aims to compare between Farabi’s political thought and that of Plato (utopian society). First, the article provides a short account on Farabi’s life and the elements effective in shaping his scientific personality. Also, the nature of politics has been analyzed and explained in detail according to Farabi’s political thought (In fact, a comparison between Farabi’s political thought and that of the ancient Greek philosophers has been made). The first thing that brings Farabi and Plato, the leader of philosophers, closer to each other is that each one of them puts forward political views and ideas in the world for the first time. Both Farabi and Plato were of the opinion that the solution of the problems of a civil society was related to the solution of man’s attitude towards politics. Thus, the philosophic efforts of both of them were made towards reintroducing politics, the only element of consolidation of the warp and woof of men’s social life. They redefine politics on the basis moral foundations linking it with the eternal celestial world. “Utopian society” has been defined according to both philosophers and the differences and similarities between the two definitions have been highlighted and discussed مقایسة اندیشة سیاسی فارابی و افلاطون (مدینة فاضله) بحث اصلی این مقاله است. نخست اشاره‌ای کوتاه به وضعیت زندگی فارابی و عوامل مؤثر در شکل‌گیری شخصیت علمی او صورت گرفته است. همچنین ماهیت سیاست در اندیشة فارابی (مقایسة آرای سیاسی با گذشتگان یونانی) مورد توجه قرار گرفته و بیان شده است اولین چیزی که فارابی و افلاطون الهی و امام فلاسفه را به هم نزدیک می‌کند این است که هریک برای نخستین‌بار، در جهان خود به طرح آرای سیاسی می‌پردازند. فارابی و افلاطون، هردو، رفع مسائل جامعة مدنی خویش را در حل نگرش انسان به سیاست می‌یافتند. لذا تلاش فیلسوفانة هردو مصروف این گردید تا سیاست یعنی این یگانه عنصر استحکام تاروپود زندگی اجتماعی آدمیان را بر مبنای اخلاق دوباره تعریف کنند و آن را به عالم جاودانگی بالا، ربط دهند. آنگاه مدینة فاضله از منظر دو اندیشمند تعریف شده و پس از آن به تفاوتها و شباهتهای مدینة فاضلة هردو فیلسوف پرداخته شده است.

جامعةالمصطفی العالیمة مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث ZAMZAM.MAA 89 2 2010 06 22 Political System According to Farabi نظام سیاسی از منظر فارابی * 143 174 225 FA محمدانور فیاضی Journal Article 1970 01 01 A political system is a system of politics and government coming into being on the basis of man’s social needs. As the greatest Islamic philosopher, Farabi has expressed his opinion on the need for a political system, its structure and the issues related to it. At first, Farabi divides sovereignty to “utopian” and “non-utopian” and he holds that the utopian society should be led by an individual who is the most perfect and most knowledgeable of all the individuals of the society. In this system, virtues are the axis of social classification and gradation and that human and moral convictions and common beliefs determine the boundaries of a political system. The process of power formation acceptable to Farabi stems from two sources e.g. divine guidance and civil obedience. Therefore, the two models of government namely autocracy and democracy are not accepted by this Muslim scholar. He considers everything that relates to collective affairs and the worldly as well as heavenly prosperity of citizens to be within the realm of government power. In his opinion, obeying good and learned leaders is a duty of citizens and that disobedience on their part is mean and equal to misguidance. نظام سیاسی ضرورتی است که براساس نیازهای اجتماعی انسان شکل می‌گیرد. فارابی به عنوان بزرگ‌ترین فیلسوف اسلامی، در مورد ضرورت، ساختار و مسائل مربوط به آن اظهار نظر کرده‌ است. ایشان در قدم نخست حاکمیت را به فاضله و غیر فاضله تقسیم‌بندی می‌کند و ریاست مدینة فاضله را با فردی می‌داند که کامل‌تر و آگاه‌تر از تمامی افراد جامعه است. در این نظام محور تقسیم‌بندیها و مراتب اجتماعی فضیلتهاست و باورهای انسانی، اخلاقی و عقاید مشترک مرزهای نظام سیاسی را تعیین می‌کند. فرایند شکل‌گیری قدرت در حاکمیت مورد قبول فارابی از دو منشأ هدایت الهی و اطاعت شهروندان مایه می‌گیرد. بنابراین، دو الگوی نظام استبدادی و دموکراسی مورد قبول این اندیشمند اسلامی قرار نمی‌گیرد. ایشان هرآنچه را به امور جمعی و سعادت دنیوی و اخروی شهروندان مربوط می‌شود از قلمرو اختیارات حکومت به شمار می‌آورد و وظیفه شهروندان را اطاعت از رهبران نیکو و فاضل و سرپیچی و عصیان در برابر پیشوایان گمراه و فرومایه می‌داند.

جامعةالمصطفی العالیمة مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث ZAMZAM.MAA 89 2 2010 06 22 Criteria for Recruiting Human Forces and Its Effect on Organizational Efficiency According to Imam Ali (a.s.) معیارهای گزینش نیروی انسانی از منظر امام علی× * 175 204 226 FA  محمدرضا رحیمی Journal Article 1970 01 01 The crucial rule which human force plays within an organization has caused it to be considered and seen as the most important and most valuable capital of an organization. In fact, it is only an appropriate human force that leads to success of an organization. The question is: What are the criteria through which we can have efficient and effective human force that can lead to an efficient organization. The present writing endeavors to determine the criteria of recruiting and choosing human force by referring to two categories of sayings from the Commander of the Faithful, Ali (a.s.) especially his statements addressed to Malik Ashtar Nakha’ei. In this study, the criteria have been divided into three categories: organizational, moral and ideological. Thereupon, the moral and ideological criteria have been explained according to Imam Ali (a.s.). However, the organizational criteria have not been dealt with because of the fact that it is occasional and related to a particular case. What actually separates the criteria put forth by Imam Ali (a.s.) from the Western standards is the former’s attitude and view towards man, the world and the afterworld. Thus, the criteria in his view are those criteria which encompass all the aspects of human life and which finally lead to efficiency and good performance of an organization. نقش اساسی که نیروی انسانی در سازمان ایفا می‌نماید، باعث شده است که این نیرو مهم‌ترین و بالاترین سرمایة یک سازمان محسوب شود. در واقع این نیروی انسانی مناسب است که باعث توفیق هر سازمان می‌شود. حال سؤال اساسی این است که بر اساس چه معیاری می‌توان نیروی انسانی کارآمد و مؤثر داشت و در پی آن به سازمانی کارآمد و مؤثر دست یافت. نوشتار حاضر با مراجعه به دو دسته از کلمات امیرمؤمنان علی×، به ویژه سخنان آن حضرت در نامه‌اش به مالک اشتر نخعی&، می‌کوشد معیارهای گزینش نیروی انسانی مناسب را از دیدگاه ایشان تبیین نماید. در این مراجعه با تقسیم معیارهای گزینش نیروی انسانی به سه ملاک سازمانی، اخلاقی و اعتقادی، تبیین معیارهای اخلاقی و اعتقادی از دیدگاه ایشان انجام شده و از بررسی کامل معیار سازمانی به دلیل جزئی و موردی بودن آن خودداری شده است. آنچه معیارهای مطرح شده در کلمات مولا علی× را از معیارهای مطرح در مدیریت غربی متمایز می‌سازد، شیوة نگاه ایشان به انسان، جهان و دنیای پس از این جهان است. لذا معیارهای مورد توجه در دیدگاه ایشان معیارهایی هستند که بر همة این ابعاد نظر دارند و در پی آن زمینة تحقق کارآیی و اثربخشی سازمان را نیز فراهم می‌کنند.

جامعةالمصطفی العالیمة مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث ZAMZAM.MAA 89 2 2010 06 22 Investigating the Holy Prophet’s Ijtehad in the Two Sects’ Sources بررسی اجتهاد پیامبر| در منابع فریقین * 205 238 227 FA عبدالمؤمن امینی Journal Article 1970 01 01 In this study, first the reality of Ijtehad from the perspective of etymologists and scholars of legal theories from the two sects (Shia and Sunni) have been studied. We have chosen the best definition from amongst many definitions. Thereupon, the difference between Ijtehad in its present sense and Itjehad in the sense of juristic opinion (ra’y) has been explained, and it has been mentioned that when we talk of Ijtehad of the Prophet (pbuh), we mean the second Ijtehad not the first one. For this reason, the opinion of those who believe in the necessity of the Prophet’s Ijtehad in the sense of juristic opinion has been put forth, assessed and criticized. The said opinion held and advocated by Sunni scholars has been proved to be baseless and unwarranted. They believe in the necessity of the Prophet’s Ijtehad considering it as esoteric revelation. While examining the validity of the said view, we have first explained the foundations of human sciences and the difference between the nature of revelation and Ijtehad and also that of Ijtehad and the Prophet’s legislations. We have mentioned the negative consequences of believing in the Prophet’s Ijtehad and have criticized the arguments presented by its advocates and also made known the contradictions in this regard. Finally, we have proved by presenting strong and indisputable arguments that Ijtehad in the said meaning is never permissible with regards to the Last of All Prophet (pbuh) because he is connected to the Unseen World and that his words and sayings are next to the Quran and their authoritativeness originates in the sources of revelation. در این تحقیق، نخست حقیقت اجتهاد را از منظر لغت‌نویسان و عالمان علم اصول فریقین بررسی کردیم و از میان تعاریف مطرح شده تعریفی برتر را برگزیده‌ایم و سپس تفاوت اجتهاد رایج را از اجتهاد به معنای رأی بیان کرده و گفته‌ایم که مراد از انتساب اجتهاد به پیامبر| دومی است نه اولی. بدین منظور دیدگاه آن دسته از عالمان اهل سنت که معتقد به وجوب اجتهاد به معنای رأی دربارة رسول خدا| هستند مطرح و بررسی و نقد شده و با استفاده از دلایل عقلی و نقلی بی‌پایگی اندیشه یاد شده اثبات شده است. آنان معتقد به وجوب اجتهاد در حق پیامبر| هستند و اجتهاد رسول خدا| را به منزله وحی باطنی دانسته‌اند. ما در بررسی رویکرد مزبور ابتدا مبادی علوم انسانی را شرح داده و تفاوت ماهوی وحی را از اجتهاد از یک سو و فرق تشریعات پیامبر| را از اجتهاد از سوی دیگر بیان کرده و پیامدهای ناروای اعتقاد به اجتهاد دربارة پیامبر| را متذکر شده‌ایم و ادلة حامیان اجتهاد پیامبر| را به نقد کشیده و تناقض‌گویی آنان را روشن کرده‌ایم. در نهایت با اقامة دلایل متقن اثبات کرده‌ایم که اجتهاد به معنای مزبور به هیچ وجه دربارة پیامبر خاتم| روا نیست، زیرا آن بزرگوار متصل به جهان غیب است و سخنان وی عدل قرآن و حجیت آن برگرفته از مبدأ وحی می‌باشد.