بررسی تطبیقی آیات توحید از دیدگاه علامه طباطبایی و فخر رازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم تهران

2 دکتری فقه و معارف با گرایش قرآن جامعة المصطفی

چکیده

پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تطبیقی، دیدگاه‌های علامه طباطبایی و فخر رازی را در خصوص آیات توحیدی قرآن کریم تحلیل کرده است. با توجه به جایگاه محوری توحید در نظام اعتقادی اسلام، این مطالعه می‌کوشد با واکاوی رویکردهای فلسفی و کلامی این دو مفسر، فهمی جامع‌تر از مفهوم یکتاپرستی ارائه دهد. علامه طباطبایی در المیزان با تأکید بر عینیت صفات الهی با ذات و بهره‌گیری از روش‌شناسی عرفانی ـ فلسفی، تصویری ساختاریافته از توحید ترسیم می‌کند؛ در مقابل، فخر رازی در تفسیر کبیر با رویکردی فلسفی ـ کلامی و روش‌های استدلالی، به بررسی انتقادی مفاهیم توحیدی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو رویکرد، با وجود تفاوت‌های اساسی، در فهم عمیق‌تر توحید مکمل یکدیگرند. این مقاله ضمن تحلیل مراتب توحید (ذاتی، صفاتی، افعالی و عبادی)، بستری برای مطالعات تطبیقی در تفاسیر اسلامی و بررسی نقش محوری توحید در ساختار معرفتی اسلام فراهم می‌کند.
کلیدواژه‌ها: علامه طباطبایی، فخر رازی، تفسیر المیزان، تفسیر کبیر، توحید ذاتی، توحید صفاتی، توحید افعالی، توحید عبادی.

کلیدواژه‌ها